Ten noorden van Nederland, ingeklemd tussen de Noordzee en de Waddenzee, liggen de vijf bewoonde Waddeneilanden. Terschelling is het middelste van de vijf, en de weg ernaartoe voert over open water. Vanuit het Friese havenstadje Harlingen onderhoudt een veerboot de verbinding met het eiland.
Terschelling ligt midden tussen de andere Waddeneilanden, omringd door de Waddenzee, een UNESCO-werelderfgoed. Het eiland verrast met een gevarieerd landschap: van polder tot strand, van wad tot duinen. Geen twee plekken zijn hetzelfde.
Het bekendste landmark is ongetwijfeld De Brandaris, de oudste vuurtoren van Nederland. Tot op de dag van vandaag wordt hij gebruikt om de scheepvaart rond het eiland in de gaten te houden. De toren is niet toegankelijk voor het publiek, met één uitzondering: wie in het huwelijk wil treden, kan dat doen op de eerste etage, waar een intieme trouwzaal is ingericht.
Terschelling is voor slechts 30% bebouwd. De rest van het eiland bestaat uit uitgestrekte natuurgebieden.
Het bekendste is De Boschplaat: een erkend Europees natuurreservaat, gekenmerkt door grote natuurlijke schoonheid, rust en ruimte. De Boschplaat is bovendien het eerste officiële Dark Sky-park van Nederland, een erkenning die wordt toegekend aan plekken waar de nachtelijke hemel werkelijk donker is. Bij helder weer is er zelfs de Melkweg met het blote oog te zien.
Andere natuurgebieden zijn de Noordsvaarder, de Koegelwieck en de bijzondere polders van Terschelling. Die polders zijn uniek in Nederland: zo waardevol voor vogels en zeldzame plantengroei dat het project Polderpracht zelfs een bijdrage ontving van de Nationale Postcode Loterij.
Terschelling biedt voor elk wat wils, ook voor wie op zoek is naar actie en beleving. Sportieve gasten kunnen hun hart ophalen aan blokarten, paardrijden, surfen of een uitdagend klimbos. Wie liever meesport in een evenement, kan kiezen uit een indrukwekkend jaarlijks programma: de Berenloop met een hele en halve marathon, de Fjoertoer langs bakens en vuren, een trailrun of de legendarische HT Roeirace, waarbij deelnemers roeien van Harlingen naar Terschelling.
Cultuurliefhebbers komen evengoed aan hun trekken. Het eiland telt een opvallend rijke verzameling musea en bezienswaardigheden: het historisch museum ’t Behouden Huys, een wrakkenmuseum, een bunkermuseum, een landbouwmuseum, een houtgalerij, een museumreddingboot, een cranberrymakerij en diverse kaasmakerijen. Meer dan genoeg voor een regenachtige middag of een verdiepende dag.
Over de lengte bevinden zich 12 dorpen waarvan West, Midsland en Hoorn de grootste zijn. Dorpen als Hee en Kaart zijn erg klein en bestaan soms slechts uit enkele boerderijen. Het laatste dorp is Oosterend.
Terschelling bestaat maar liefst voor 80% uit natuurgebied. Een groot deel hiervan kun je vinden op het oostelijke deel van het eiland en wordt de Boschplaat genoemd. Voor natuur/vogel liefhebbers is dit echt het paradijs. De natuur van Terschelling is enorm divers, je vindt er bos met zeer gevarieerde begroeiing, polderlandschap, duinen, kwelders, strand, wad en veel speciale plekjes waar je echt nog even helemaal alleen kunt zijn.
De Boschplaat behoort tot de grootste, ongestoorde ” zachte kust” ecosystemen in Europa. Natuurlijke processen van duin- en kweldervorming vinden hier zonder belemmeringen plaats. Dit is mogelijk vanwege de grote omvang en de relatief geïsoleerde ligging van het gebied. Deze ontwikkeling heeft geresulteerd in een uniek mozaïek van plant- en diergemeenschappen. Het gebied herbergt populaties die zeldzaam zijn in Nederland en elders in Europa. Van speciale betekenis zijn de broedkolonies van de lepelaars die hier sinds 1962 nestelen. Het aantal is sindsdien gestegen tot 167 paar in 1998. Hiermee is de Boschplaat een van de grootste concentraties van deze soort in West Europa . Van hieruit heeft deze soort zich verder verspreid en nieuwe broedgebieden gekoloniseerd.
De Noordsvaarder is een Staatsnatuurmonument sinds 1924. Het is niet zomaar een gebied, het is één van de mooiste en meest gevarieerde natuurgebieden van Terschelling. Het natuurgebied van 650 hectare omvat de strandvlakte ten westen van West-Terschelling plus het hele duingebied ten noordwesten van het fietspad door de duinen van West-Terschelling naar paal 8. Verschillende natuurplekjes die apart beschreven worden, liggen eigenlijk in de Noordsvaarder: Kroonpolders en Griltjeplak. De Noordsvaarder is een gebied van strandvlaktes, van (nog jonge) kwelders, van stuifdijken en duinmeren. Maar het is vooral het gebied van de primaire duinvalleien, zowel natte, vochtige als droge. De hele planten opeenvolging is er te volgen: van pioniersvegetatie via allerlei tussenstadia tot vegetatie in een eindstadium. De Noordsvaarder is bereikbaar vanaf West-Terschelling door het strand van de Noordsvaarder op te lopen. Via de gewone paden kunt u het gebied bezoeken. Veel paden zijn er niet. De paden zijn bovendien vooral in natte periodes erg moeilijk begaanbaar, soms zelfs helemaal niet.
Ten oosten van Midsland wordt het duingebied smaller. Het is een oud duingebied van secundaire vorming. In de vorige eeuw, veel eilanders hadden het toen niet erg breed, is het duingebied erg intensief gebruikt: alles wat de duinen maar leverden was dubbel en dwars nodig om te overleven. Men liet een bepaald gedeelte van het jaar het vee er vrij rondlopen (oerol); er werd brandstof verzameld en de hei afgeplagd. Vegetatie bleef er bijna niet over, het gebied lag open voor de vernietigende wind. Het raakte in verstuiving, met alle gevolgen van dien. Er ontstonden een groot aantal kale duinen, die door de wind langzaam oostwaarts werden verplaatst: zogenaamde loopduinen.
Meer dan 600 wilde planten soorten komen er voor op Terschelling, van algemeen voorkomende planten in ons land tot zeer zeldzame orchideeën, die in mei en juni te bewonderen zijn. Door de kalkarme grond vindt men in het duingebied uitgestrekte heidevelden. Op de Boschplaat, waar het zeewater vanuit de Waddenzee vaak diep de schorren en kwelders binnendringt, vindt men de plantengroei die kenmerkend is voor een dergelijk gebied, zoals zeekraal, zeeaster en lamsoor. Uniek in ons land is het voorkomen van de cranberry of Amerikaanse veenbes. De cranberryvelden zijn verpacht aan een eilander bedrijf, die de bessen oogst en verwerkt tot diverse producten.
Door de nabijheid van het Wad, dat tweemaal per etmaal droogvalt, is Terschelling een geliefd foerageergebied voor trekvogels. Naast de tijdelijke gasten ziet men hier ook het hele jaar door vele vogelsoorten. Zo massaal als planten en vogels het eiland bevolken, zo weinig zoogdieren tref je hier aan, afgezien van de konijnen, die in de duinen leven. De in ons land algemeen voorkomende soorten als eekhoorns, mollen en ratten ontbreken hier.
Het eilandklimaat is, en maar weinigen weten dat, niet Nederlands. Gemiddeld schijnt de zon op het eiland tweemaal zo vaak als in de rest van Nederland. Er is ook meer wind, dat moet er eerlijkheidshalve bij gezegd worden. Maar die laat regenbuien snel overdrijven en geeft het eiland haar schone lucht.
De langzaam veranderende temperatuur van het Noordzeewater is het hele jaar door merkbaar. De winters zijn zacht en sneeuwrijk. Het voorjaar is zonnig en groeizaam. De zomer koeler dan op het vaste land maar met veel zon. De herfst is lang met een prachtige lauwwarme septembermaand en mooi en geurig tot in oktober. Pas de novemberstormen maken daar een einde aan.
Het Wad is een belevenis op zich. Twee maal per dag is er zee en twee maal per dag is het Wad weer drooggevallen. Een fascinerend zich eeuwig herhalend gebeuren. Vanaf Terschelling naar het vasteland wadlopen is gevaarlijk. Verkenningstochten met de dijk “in het zicht” horen wel tot de mogelijkheden.
Onder de lijn die de Hoofdweg vormt ligt de ruime Terschellinger polder. De strakke lijn van de dijk, wordt alleen onderbroken door wat bosschages. Eendenkooien zijn dat, waarin vroeger eenden voor consumptie werden gevangen. De polders zijn in Nederland beroemd om zijn grote weidevogel rijkdom. In het voorjaar is er om je heen het geluid van duizenden vogels. Ouderparen en jongen. Een uitgekiend fiets- en wandelpadennet in de polder zorgt dat u er veel van ziet en de vogels zo weinig mogelijk worden verstoord.
